Een opgraving vindt plaats wanneer archeologische resten niet in de bodem bewaard kunnen blijven, maar wel van belang zijn voor de wetenschap. Voorafgaande aan een opgraving dient een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld. Bij een opgraving wordt de archeologische vindplaats in zijn geheel onderzocht. Hierbij worden met een graafmachine op het archeologische niveau zogenaamde vlakken aangelegd. Dat betekent dat men op de juiste diepte de grond afgraaft en eventueel opschaaft. De archeologische sporen worden vervolgens gedocumenteerd en eventuele vondsten worden geborgen. Ook wordt, indien vereist, specialistisch onderzoek uitgevoerd. Denk daarbij aan aardewerkonderzoek, analyse van grondmonsters of C14-datering.

Gedurende de veldwerkperiode wordt op verzoek een open dag op de opgraving georganiseerd zodat alle geïnteresseerden (medewerkers van de opdrachtgever, omwonenden, scholieren en andere geïnteresseerden) de voorlopige resultaten van het onderzoek kunnen zien.

Uiteindelijk zal de opgraving resulteren in een wetenschappelijk eindrapport. Ook een meer publieksgerichte verslaglegging behoort tot de mogelijkheden. Voorbeelden zijn een publieksbrochure of een tentoonstelling. Aangezien tijdens een opgraving alles weggegraven wordt, is dit meteen ook de laatste fase van het archeologische proces. Het rapport bevat dan ook geen advies voor vervolgonderzoek maar eventueel wel aanbevelingen voor naastgelegen percelen.